تبلیغات
لطفا از مرور گر فایر فكس استفاده كنید ...................................به نامی خودای گه وره و وه شه ویس ....هه‌رچه‌ن مه‌واچان فارسی شه‌که‌ره‌ن * کوردی جه‌ شه‌که‌ر به‌ڵ شیرین ته‌ره‌ن * یه‌قینه‌ن جه‌ ده‌ور دونیای پڕ ئه‌ندێش * هه‌رکه‌س دڵشاده‌ن وه‌ زوان وێش*خانای قبادی............................... مشاهیركُرد
کلیک کنید
شهید قاضی محمد

مشاهیركُرد
 
قالب وبلاگ

فراخوان نخستین همایش  » داستان کوتاه هورامی«

فیش حقوقی معلمان سراسر كشور

زكات علم نشر آن است

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد
لینك دوستان

كتیب خانه ئه وین

كتاب خانه هورامان

هه ورامان هانه به رچه م

ئه کره م حه‌سنزاده(سه‌ریاس)

سه راو هه ولی

دانستنیها

Wimir|ویمیـــــر



نقـش كـردها در فرهنـگ و تمـدن مصـر

سیداسماعیل حسینی
اخیرا در قاهره پایتخت مصر كتابی به چاپ رسیده با عنوان »كردهای مصر در گذر زمان« كه به خدمات ارزنده كردها به فرهنگ و تمدن اسلامی و عربی به طور اعم و كشور مصر به طور اخص می‌پردازد. این كتاب را سه نویسنده معتبر به رشته تحریر درآورده‌اند كه عبارتند از خانم »دریه عونی« روزنامه نگار معروف عرب كه مدت 27 سال در خبرگزاری فرانسه مشغول به كار بوده و تاكنون دو كتاب پیرامون مسئله كردها در خاورمیانه به چاپ رسانده است، »محمود زاید« استاد دانشگاه الازهر در رشته تاریخ و متخصص امور كردها و نقش آنان در تاریخ معاصر و »مصطفی محمد عوض« استاد تاریخ و تمدن اسلامی در دانشگاه الازهر كه مطالعات گسترده‌ای در فرهنگ و تاریخ كردها دارد. كتاب كردهای مصر در گذر زمان در 190 صفحه شامل یك مقدمه و هفت فصل به شرح ذیل می‌باشد:
فصل اول: روابط مصر با كردها در عصر فراعنه
فصل دوم: كردهای مصر پیش از تاسیس دولت ایوبی‌ها
فصل سوم: كردهای مصر در عصر ایوبیان
فصل چهارم: كردهای مصر در عصر برده‌داری
فصل پنجم: كردهای مصر در عصر امپراطوری عثمانی تا عصر محمدعلی پاشا خدیو مصر و خاندان وی
فصل ششم: مشاهیر كرد مصری در عصر جدید
و فصل هفتم: دیدارهای میدانی و ملاقات حضوری با مشاهیر كرد
آنچه در این كتاب یك نكته مهم و قابل توجه است؛ روابط مصر در عصر فراعنه با امپراطوری میتانی كردها در بین النهرین است كه با جنگ آغاز شد و به مصالحه انجامید. امپراطوری میتانی كردها در كردستان چندین سده پابرجا بوده است. اكنون نیز صحن كردها در دانشگاه الازهر مصر برای هر بازدید كننده از این مركز اسلامی بزرگ جلوه خاصی دارد. در كتاب مذكور به نقش كردها در مقابله با تجاوز فرانسه به مصر در سالهای 1798م تا 1801 م نیز پرداخته شده است.
در این كتاب آمده است كردها در مصر تاریخ ساز بوده و نقش مهمی در تحولات و دگرگونی‌های این كشور داشته‌اند. بسیاری از كردها در گذر زمان به مصر مهاجرت كرده و ارتباط با زادگاه و موطن اصلی خود را قطع كرده‌اند و فقط نامی از آنان باقی مانده است. از نسل همین كردهای مهاجر بسیاری از فرماندهان نظامی، كارمندان و مقامات عالیرتبه اداری، شعرا و ادبا، هنرمندان، فضلا و فقها برخاسته‌اند كه خدمات شایسته‌ای به كشور خودیعنی مصر كرده‌اند؛ اما هویت كردی خود را هرگز نفی نكرده‌اند.
پژوهش‌گران و تحلیل گران كرد معتقدند مصر در میان كشورهای عربی بیشترین روابط مستحكم و دیرینه را با كردها داشته و این روابط دیرینه به قرن چهارم قبل از میلاد میان امپراطوری میتانی كردها و پادشاهان فراعنه برمی‌گردد. پس از فتح كردستان توسط سپاه اسلام و گرویدن كردها به دین مبین اسلام،كردها پابه مرحله جدید نهادند و با دیگر برادران مسلمان خود در پایه ریزی تمدن باشكوه اسلامی مشاركت فعالی داشتند. در طول تاریخ اسلام كردها در قالب گروههای مختلف از تجار و بازرگانان گرفته تا سرداران سپاه و طلاب علوم دینی به خاك مصر قدم نهادند و تابعیت این كشور را كسب كردند؛ بدون اینكه منكر كرد بودن خود باشند. كردستان را خط مقدم كشورهای اسلامی دانسته‌اند زیرا دژ محكمی برای خلافت اسلامی در مقابله با روم بوده است. یكی از مشهورترین دژهای آن دژ »كیفا« بوده كه تاریخ مفصلی دارد. كردها بنیانگذاران دولت‌های متعدد بوده‌اند از قبیل دولت مروانی‌ها كه فردی به نام »احمد بن مروان« آن را تاسیس كرد و دولت ایوبیان كه به دست »صلاح الدین ایوبی« تاسیس شد. همچنین مصر جدید كه »محمدعلی پاشا« مشهور به محمدعلی كبیر از كردهای »دیار بكر« آن را تاسیس كرد.
یكی از چهره‌های برجسته كرد در مصر كه در عصر خود شهرت فراوان داشته »احمد بن ضحاك« است كه در زمان یكی از خلفای فاطمی موسوم به »القادر بالله« سمت‌های مهمی در ارتش مصر داشته است. این فرمانده كرد در شكست دادن سپاه روم هنگام حمله به قلعه »آفامیا« در نزدیكی رود »العاصی« نقش بسزایی داشت. یكی دیگر از شخصیت‌های بارز مصر كه خدمات ارزنده‌ای در آن كشور داشته »ابوالحسن سیف الدین علی بن سالار« وزیر »ظافر عبیدی« فرمانروای مصر است. وی از كردهای ایران و از عشیره زرزایی است. در سال 543 هجری سمت وزارت را بر عهده گرفته و تا زمان كشته شدن در سال 548 هجری مصادف 1152 میلادی در این سمت باقی مانده است. وی مدرسه‌ای برای شافعی مذهبان در شهر اسكندریه تاسیس و مساجد بسیاری را در قاهره تعمیر و بازسازی كرد.
فرمانروایان ایوبی نیز از كردهای طایفه »روادی« در ایران هستند كه سالیان متمادی در مصر و سوریه و عراق فرمانروایی كرده و از سال 1171 میلادی تا سال 1260م قدرت را در دست داشته‌اند. بنیادگذار سلسله ایوبی فردی بوده ایوب نام كه فرماندهی سپاه »زنگی« را بر عهده داشته كه به خاطر رشادت‌هایش به سمت فرماندار تكریت و سپس دمشق منصوب شده است.
برادرش شیركو و فرزندش صلاح الدین -كه در تاریخ به صلاح الدین ایوبی شهرت دارد- در عصر فاطمیان عهده‌دار سمت فرماندهی بوده‌اند. صلاح الدین ایوبی (1138-1193) كه از وی زیر عنوان یكی از قهرمانان جنگ‌های صلیبی نام برده می‌شود، در سال 1169 وزیر آخرین خلفای فاطمیان بود كه در سال 1171 سلسله فاطمیان را برانداخت و مصر و شام را زیر پرچم خود متحد كرد. سال 1174 به سلطان صلاح الدین ایوبی ملقب شد. در سال 1181 شهر »حلب« را تسخیر كرد و قلمرو فرمانروایی خود را تا مناطق شمالی بین النهرین گسترش داد. وی جهاد علیه صلیبی‌ها را فرماندهی كرد و توانست در نبرد معروف »حطین« كه در سال 1187 میلادی به وقوع پیوست قدس شریف را از چنگال آنان آزاد و به قلمرو جهان اسلام برگرداند.
محمدعلی پاشا بنیادگذار مصر جدید نیز اصالتا كرد است.  برخی او را از كردهای آلبانی می‌دانند. وی تحول بزرگی در مصر از لحاظ كشاورزی و صنایع نظامی و پیشرفت‌های علمی به وجود آورد و در اوایل قرن نوزدهم منشا تحولات بزرگی در آن كشور شد.
یكی از نوه‌های وی بنام »امیر محمدعلی« در سال 1949 در مصاحبه با مجله »المصور« مصر گفته بود ما در اصل از كردهای دیار بكر تركیه هستیم كه به مصر مهاجرت كرده‌ایم. در سال 1801 م فردی بنام »محمد كاشف بن اسماعیل بن علی« كه از كردهای شمال عراق بود به ارتش والی مصر، محمدعلی پاشا ملحق شد. محمدعلی پاشا براثر شایستگی این شخص او را در سال 1837 به سمت استاندار مدینه منوره منصوب كرد. پس از مرگ وی فرزندش »اسماعیل رشدی پاشا« برخی مناصب مهم دولتی را در مصر عهده‌دار شد؛ از جمله ریاست دیوان »خدیوی« كه از مناصب مهم دولتی به شمار می‌رفت. دو تن از فرزندان وی به نام‌های »عایشه تیمور« و »احمد تیمور« از نوابغ ادبیات مصر به شمار می‌روند. دو تن از فرزندان احمد تیمور به اسامی محمد و محمود ستونهای ادبیات و داستان نویسی در مصر بوده‌اند كه نام آنان در تاریخ ادبیات مصر به ثبت رسیده است.
كردها دارای صحن ویژه‌ای در دانشگاه الازهر مصر بودند كه به صحن طلاب كرد معروف بود. رواق كردها در الازهر به وسیله منابع وقفی 300 ساله اداره می‌شد. این رواق عبارت بود از  یك محل بسیار وسیع شامل چندین غرفه برای خواب و استراحت و پختن غذا و كتابخانه. هزینه‌های طلاب علوم دینی كرد در الازهر شامل پوشاك و خوراك و دیگر هزینه‌ها توسط ثروتمندان و نیكوكاران و نیز از محل درآمد موقوفات تامین می‌شد.
یكی از زنان نامدار كرد بنام »خاتون خان« از خاندان ایوبیان بخش عمده‌ای از ثروت خود را وقف خدمت به علم و دین و احداث مدارس كرد. رواق كردها در دانشگاه الازهر مصر از محل درآمدهای این موقوفات تامین می‌شد. صدها تن از علمای كرد از عراق و سوریه و تركیه و ایران و روسیه از این دانشگاه فارغ التحصیل شده و به زادگاه خود بازگشته‌اند. در قرن بیستم نوابغ و شخصیت‌های بزرگ كرد در مصر پابه عرصه وجود نهادند كه از پیشگامان نهضت اصلاحات و نیز فكر و اندیشه و هنر و ادبیات در مصر و جهان عرب به شمار می‌روند. امثال امام مصلح شیخ »محمد عبده«، متفكر معروف »قاسم امین«، ادیب و نویسنده نامدار »عباس محمود المقاد«، ملك الشعرا »احمد شوقی«، قاری بی‌بدیل جهان اسلام استاد مرحوم شیخ »عبدالباسط محمد عبدالصمد«، تحلیلگران نامدار »حسن ظاظا«، »عامر عقاد« و »احمد امین«، خبرنگار و پژوهشگر معروف رسانه‌ها دریه عونی كه در قاهره به مادر كردها معروف است، دو هنرمند هنرهای تجسمی »ادهم و محمدسیف الدین وانلی«. از خوانندگان و هنرمندان معروف سینما و تلویزیون در مصر كه اصالتا كرد هستند می‌توان از »محمود ملیجی«، »عادل ادهم«، »صلاح الدین سعدنی«، »احمد رمزی«، »سعاد حسنی« و خواهرش »نجات صغیره« و كارگردان بزرگ سینما »احمد بدرخان« و فرزندش علی و نیز »عمر خورشیدی« و شیرین و شربهان نام برد.
حضور كردها در جوامع امروز مصر
امروزه شمار زیادی از كردها در مصر زندگی می‌كنند كه در مناطق مختلف این كشور از اسكندریه تا اسوان در جنوب این كشور پراكنده شده‌اند. بسیاری از این كردها با مردم مصر قرابت سببی پیدا كرده اما هنوز زیر عنوان كردهای مصر شناخته می‌شوند. بسیاری از آنان از مقامات عالیرتبه و از نخبگان مصر به حساب می‌آیند كه در میان آنان نویسنده، روزنامه‌نگار، حقوقدان، هنرمند، مدیران كل و روسای ادارات دیده می‌شوند. خانواده‌های بسیاری از كردها در »صعید« مصر مستقر هستند و چندین جمعیت كردی نیز در كوی »شبرا« در قاهره تحت عنوان كردهای مقیم قاهره زندگی می‌كنند كه كردهای صعید مصر آن جمعیت‌ها را تاسیس كرده‌اند. از جمله خانواده‌های معروف كرد در مصر خانواده تیمور پاشا، بدرخانی‌ها، اورفلی، ظاظا (زازا)، كردی، وانلی، عونی، خورشید، آغا، شوقی و امین... الخ را می‌توان نام برد. برخی از روستاهای مصر نیز نام كرد برخود دارند مانند »كفر اكراد« و »مینه الكردی« و »قریه الكردی« و ...
مهاجرت كردها به شهرهای بزرگ مصر مانند قاهره، اسكندریه، اسیوط و دیگر شهرها بزرگ آن كشور با انگیزه خدمت، تحصیل، تجارت و مشاغل آزاد صورت گرفته است. در حال حاضر بزرگترین محلات كردنشین در شهر قاهره محله شبراست اما در مجموع تعداد كردهای ساكن در شهرها و روستاهای مصر بالغ بر بیست هزار تن هستند.
دریه عونی نویسنده و روزنامه‌نگار معروف مصری كه قبلا از وی نام برده شد معتقد است كلمه (الزمالك) كه نام یك محله معروف و پیشرفته در مصر است در اصل یك واژه كردی به معنی ییلاق و محل خوش آب و هوا برای سكونت پادشاهان است. الزمالك اقامتگاه تابستانی پادشاهان ایوبی در زمان حكمرانی آنان بر مصر بوده است.
الزمالك هم اكنون نیز نام یكی از تیمهای معروف فوتبال مصر است. واژه (زما) در زبان كردی به معنی سرما و (زماك) به معنی محلی كه آفتاب نمی‌خورد، جای همیشه سایه در كوه می‌باشد. بنابراین احتمال دارد این كلمه در اصل (زماك ملك) یعنی محل سردسیر و خوش آب و هوا برای اقامت تابستانی پادشاه باشد كه به مرور ایام به زمالك تبدیل شده است.
 
هفته نامه سیروان




طبقه بندی:
[ چهارشنبه 8 آذر 1391 ] [ 22:27 ] [ زیرك محمدیان،كامیاران،پالنگان ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.

زیرك محمدیان

لینک دوستان
امکانات وب

آفتاب روانسر- کلیک کن

وبلاگ پالنگان،پالنان

اخبار كردستانات

مشاهیر كرد

ممنون میشم اگه كد داخل مستطیل را در وبتون جا دهید آمار چندین وبلاگ

نشریه غرب

كد لو گوی ده لاقه ویه رده ی  )

تفسیر فی ظلال القرآن

فاتحه خوانی،سنت ها،بدعت ها

قرآن كُردی

کورد

هه نبانه بورینه

كد لو گوی یانه و شیعره كام )